Bài viết gốc thuộc về Rudri Bhatt Patel
Phần lớn các designer thường không nghĩ tới việc đăng ký bản quyền cho thiết kế của mình-nhưng để nhận được sự bảo vệ của pháp luật cũng như hạn chế hiện tượng ăn cắp chất xám, ta nên đăng ký bản quyền cho các tác phẩm của mình.
Những điều kiện để 1 tác phẩm được bảo hộ bản quyền.
Theo Campbell, để được bảo vệ bản quyền, một thiết kế đồ hoạ phải:
- Là tác phẩm gốc của quyền tác giả.
- Được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định.
“Tác phẩm gốc” được định nghĩa là những tác phẩm có mức độ sáng tạo tối thiểu, những tác phẩm không đáp ứng mức độ sáng tạo tối thiểu không đủ điền kiện để được bảo vệ bản quyền.
Ví dụ: một hình trái tim đơn giản không có bất kỳ chi tiết trang trí nào khác sẽ không đủ mức sáng tạo tối thiểu để được bảo vệ bản quyền.
Các thiết kế đồ họa sẽ được bảo vệ như một tác phẩm nghệ thuật thị giác, bao gồm các tác phẩm 2D, 3D, mỹ thuật ứng dụng.
Quyền được bảo vệ và đăng ký bản quyền
Một thiết kế đồ họa được cấp một số quyền khi đăng ký bản quyền. Chủ sở hữu hoặc người được chủ sở hữu ủy quyền có quyền sao chép thành các bản sao; tạo các tác phẩm phái sinh; phân phối các bản sao bằng cách bán, cho thuê ngắn hạn hoặc dài hạn hoặc trưng bày, công bố một cách công khai
Quyền sở hữu bản quyền
Nói chung, bản quyền thuộc về chủ sở hữu của thiết kế đồ họa. Trừ trường hợp ngoại lệ đó là “tác phẩm được thuê làm.” Campbell giải thích rằng “tác phẩm được thuê làm là tác phẩm do một nhân viên tạo ra trong phạm vi công việc hoặc được đặt hàng hoặc ủy quyền đặc biệt để sử dụng như một phần đóng góp cho tác phẩm tập thể, chẳng hạn như một phần của phim ảnh hoặc tác phẩm nghe nhìn khác, bản dịch, tác phẩm bổ sung, tác phẩm biên soạn, văn bản hướng dẫn, đề thi, đáp án thi, tập bản đồ, nếu được các bên đồng ý rõ ràng bằng văn bản.”
Ví dụ: Một khách hàng thuê một nhà thiết kế web để tạo một trang web. Mặc dù đây là tác phẩm được thuê làm nhưng nếu không có tài liệu nào nêu rõ rằng khách hàng sẽ sở hữu bản quyền cho trang web, thì theo quy tắc sẽ mặc định bản quyền vẫn thuộc về tác giả, tức là nhà thiết kế web.
Ưu điểm của việc đăng ký bản quyền
Mặc dù không đăng ký bản quyền không phải một thủ tục bắt buộc, nhưng việc đăng ký bản quyền được khuyến nghị vì một số lý do, bao gồm:
- Đăng ký bảo hộ quyền tác giả và được cấp giấy chứng nhận đồng nghĩa với việc tuyên bố quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm.
- Đăng ký quyền tác giả là việc làm rất cần thiết để bảo đảm cho tác giả chống lại các hành vi dùng trái phép tác phẩm: Sao chép, ăn cắp bản quyền,…
- Trong trường hợp có tranh chấp xảy ra, tác giả hay chủ sở hữu không phải chứng minh chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.
- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả được coi là quyền tài sản khi góp vốn, chuyển nhượng phần vốn góp… trong doanh nghiệp.
Có thể thấy việc đăng ký bản quyền giúp tác giả, chủ sở hữu tác phẩm bảo vệ được các giá trị vật chất, phi vật chất một cách tốt nhất nhưng hiện tại việc đăng ký bản quyền cho các sản phẩm thiết kế đồ họa chưa thực sự được quan tâm. Do đó, cá nhân, tổ chức cần chú ý đến vấn đề này trong quá trình sáng tạo để nhận được sự bảo vệ pháp lý đầy đủ cho các tác phẩm của mình.
